A Xunta anuncia unha moratoria de dous anos para as plantas de biogás ante a presión veciñal

A Xunta de Galicia anunciou unha moratoria de dous anos para a tramitación de novos proxectos de plantas de biogás, unha decisión que chega tras meses de mobilizacións veciñais en diferentes puntos do territorio galego contra a implantación destas instalacións. A medida foi recibida como un paso positivo por parte de colectivos sociais, aínda que tanto o Sindicato Labrego Galego-Comisións Labregas (SLG-CCLL) como o colectivo ADN Galego advirten da necesidade de manter a presión social e esixir garantías para evitar que os proxectos poidan retomarse no futuro.
O Sindicato Labrego Galego celebra que as protestas veciñais conseguisen que a Xunta recoñeza a problemática destas instalacións, pero considera que a moratoria anunciada é insuficiente e pode responder a intereses electoralistas. A organización advirte de que a medida establece unha suspensión da tramitación, pero non prohibe a presentación de novas solicitudes, polo que as empresas poderán seguir rexistrando expedientes durante os dous anos de vixencia. Unha vez rematado ese prazo, as solicitudes acumuladas poderían activarse de maneira masiva.
Outro dos aspectos que preocupa ao sindicato é a excepción prevista para as instalacións "vinculadas funcionalmente" a explotacións gandeiras, xa que non establece un límite máximo de capacidade. Segundo o SLG, esta disposición podería permitir que grandes proxectos industriais se acollan á excepción para evitar a moratoria. Como exemplo, cita a planta promovida por Moeve en Abadín, que xa se atopa en tramitación e prevé procesar 188.000 toneladas anuais de residuos e 175.092 toneladas de subprodutos, a maioría procedentes de fóra do municipio, segundo a documentación presentada pola empresa.
A organización tamén alerta de que a moratoria rematará automaticamente aos dous anos, mesmo no caso de que a nova planificación do sector aínda non estea aprobada. Ao tratarse dun proceso que require unha avaliación ambiental estratéxica, o sindicato considera probable que o prazo remate sen contar cunha nova regulación, o que permitiría que os proxectos pendentes continuasen a súa tramitación conforme á normativa anterior.
Por este motivo, o SLG reclama unha moratoria real que se manteña ata a aprobación dun plan adaptado ás necesidades do rural galego e que se prorrogue automaticamente se ese documento non está listo ao rematar os dous anos. Tamén pide prohibir a presentación de novas solicitudes, establecer límites de capacidade para as instalacións vinculadas a explotacións gandeiras e regular as distancias mínimas ás vivendas e aos núcleos rurais. Ademais, reclama garantías de participación pública e canles de diálogo cos concellos, as organizacións sociais e a cidadanía.
O sindicato insiste tamén nos posibles impactos destas instalacións, entre os que cita os cheiros, os problemas de saúde pública, o incremento do tráfico de camións e os riscos de contaminación derivados da xestión do dixestato. Segundo defende, estas plantas poden recibir non só xurros, senón tamén outros residuos, como lodos de depuradora e restos de matadoiro. Fronte a este modelo industrial, aposta por aumentar a superficie agraria útil e apoiar o relevo xeracional nas explotacións familiares como solución aos problemas de xestión dos residuos gandeiros.
Pola súa banda, o colectivo ADN Galego considera que a proposta dunha moratoria de dous anos é un paso positivo que permite dar algo de tranquilidade á veciñanza, pero advirte de que non debe supoñer o abandono das mobilizacións nin da vixilancia sobre as actuacións das administracións.
O colectivo lembra que durante os últimos anos se presentaron numerosos proxectos industriais para instalar plantas de biogás en diferentes concellos galegos, iniciativas que, de saír adiante, poderían condicionar durante décadas o futuro dos municipios e dos seus habitantes.
ADN Galego atribúe a preocupación social á falta de información e ao que cualifica de "escurantismo" por parte da Xunta durante este proceso. Esta situación, sinala, provocou unha onda de protestas e manifestacións contra as instalacións, que contribuíu a que o Goberno galego anunciase a moratoria.
Porén, o colectivo considera imprescindible seguir atento a calquera movemento das administracións e á posible reactivación dos proxectos unha vez pasen as distintas convocatorias electorais, tanto locais como xerais e autonómicas.
Tanto ADN Galego como o Sindicato Labrego Galego coinciden na necesidade de garantir que a cidadanía poida acceder a toda a información, expresar a súa opinión e participar nas decisións que afectan ao futuro dos seus municipios. Ambos os colectivos defenden que a presión social debe continuar para evitar que se implanten proxectos que poidan deteriorar a calidade de vida da veciñanza e beneficiar unicamente os intereses de determinadas empresas.