ADEGA acode á Valedora do Pobo pola proliferación ilegal de eucaliptos que atribúe á neglixencia da Xunta
ADEGA presentou unha queixa ante a Valedora do Pobo para solicitar a apertura dunha investigación pola actuación da Xunta de Galicia, especialmente da Consellería de Medio Rural, ante a proliferación de plantacións de eucalipto que, segundo denuncia a organización, incumpren a normativa forestal vixente. A entidade considera que a falta de control administrativo está a favorecer a expansión descontrolada desta especie e a incrementar a vulnerabilidade do territorio galego fronte aos incendios forestais e á seca.
Segundo os datos achegados por ADEGA, a superficie ocupada polo eucalipto en Galicia supera xa as 438.000 hectáreas, de acordo coas cifras oficiais da propia Xunta, sen contar as masas forestais mixtas nas que esta especie convive con outras. A organización advirte de que esta expansión está a substituír progresivamente outras coberturas vexetais, como os bosques autóctonos húmidos, os pasteiros, as terras agrícolas e as áreas de matogueira.
A entidade atribúe esta situación á falta de aplicación da normativa por parte da Administración autonómica. Na súa queixa, sostén que numerosas plantacións vulneran a Lei de Montes, a Lei de Prevención de Incendios e as sucesivas moratorias aprobadas pola propia Xunta, sen que se produza unha actuación de oficio suficiente para garantir o cumprimento das disposicións legais.
A Lei 11/2021, de recuperación da terra agraria de Galicia, estableceu unha moratoria de tres anos para novas plantacións de eucalipto. Porén, ADEGA considera que a medida fracasou no seu obxectivo de conter a expansión desta especie.
A organización cita os datos do Inventario Forestal Continuo de Galicia, segundo os cales desde o inicio da moratoria en 2021 a superficie de eucalipto aumentou en arredor de 30.000 hectáreas, o que supón un incremento próximo ao 7 %. Esta evolución supera as previsións do Plan Forestal de Galicia para o período 2021-2025, mentres que a superficie ocupada por especies frondosas retrocedeu un 0,7 %, segundo os datos mencionados pola entidade.
ADEGA sinala que o anuncio anticipado da moratoria puido provocar un efecto chamada, ao incentivar novas plantacións antes da súa entrada en vigor. Non obstante, considera que a falta de inspeccións de oficio e a ausencia de resolución de numerosos expedientes abertos tras as denuncias tamén contribuíron a esta evolución.
Só se ordenou retirar o 1,69 % das plantacións denunciadas
Un dos principais argumentos da queixa presentada ante a Valedora do Pobo é a escasa resposta administrativa ás denuncias por plantacións ilegais. ADEGA asegura que, entre xullo de 2021 e xullo de 2025, denunciou 680 parcelas nas que detectou plantacións de eucalipto que consideraba ilegais.
Segundo a organización ecoloxista, a Xunta só ordenou a retirada do 1,69 % das plantacións denunciadas. Ademais, sostén que a maior parte dos expedientes iniciados non chega a resolverse e que, nos casos nos que se completa un procedemento sancionador, as multas son de escasa contía e as plantacións raramente se retiran.
A entidade considera que esta situación traslada a mensaxe de que as infraccións forestais quedan impunes e deixa nas mans da veciñanza e das organizacións cidadás tarefas de control que, ao seu xuízo, deberían asumir os organismos públicos. ADEGA tamén cuestiona que a Xunta non publique datos oficiais completos sobre o seguimento e a resolución destes casos.
A organización denuncia, así mesmo, un contrasentido na política forestal autonómica: mentres a Consellería de Medio Rural autoriza cambios de uso forestal para recuperar terreos agrícolas e pasteiros, segundo ADEGA, tolera a ocupación ilegal destas superficies por plantacións de eucalipto.
A organización ecoloxista advirte de que a situación pode empeorar coas novas medidas de flexibilización da moratoria anunciadas pola Xunta e incluídas nos orzamentos do vindeiro ano. ADEGA critica que, segundo a súa análise, non se prevexa un incremento das partidas destinadas á vixilancia e ao cumprimento da normativa forestal e de prevención de incendios.
Por este motivo, solicita a intervención da Valedora do Pobo para que investigue a actuación da Administración autonómica e reclama medidas que garantan a aplicación efectiva da lexislación, a resolución dos expedientes pendentes e a retirada das plantacións ilegais cando corresponda.
ADEGA considera que a falta de control sobre a expansión do eucalipto ten consecuencias que van máis alá do incumprimento administrativo, ao afectar á conservación dos bosques autóctonos e aumentar, segundo advirte, os riscos ambientais asociados aos incendios forestais e á seca.