Urxencias con media plantilla: o pulso silencioso da sanidade ourensá
Cada garda nas Urxencias do Complexo Hospitalario Universitario de Ourense (CHUO) sostense, dende hai meses, con menos mans das que marca o papel. A plantilla prevista para o servizo é de 50 facultativos, pero durante boa parte deste ano apenas chegou a cubrirse a metade. Esta semana, o Sergas deu un paso que moitos levaban tempo reclamando: a convocatoria oficial de 25 prazas de médico de urxencias do CHUO, publicada no Diario Oficial de Galicia. Detrás desa convocatoria hai un proceso administrativo pouco habitual que paga a pena explicar con calma, porque non é un trámite calquera.
Unha figura excepcional: "difícil cobertura"
En xuño, a Xunta declarou as prazas de médico de Urxencias do CHUO como postos "de difícil cobertura". É unha figura pouco frecuente na función pública sanitaria galega, reservada para especialidades e centros onde o sistema ordinario de oposición non logra atraer suficientes candidatos. Na práctica, permite ofertar as prazas por concurso de méritos: en vez de superar un exame, os aspirantes son valorados pola súa experiencia e formación previas.
O detalle que máis peso ten neste concurso é chamativo: cada mes traballado nas propias Urxencias do CHUO puntúa o triplo que noutros procesos selectivos da sanidade galega. É, noutras palabras, unha discriminación positiva a favor de quen xa coñece o servizo e as súas condicións —moitos deles, persoal que leva tempo cubrindo baixas ou reforzos sen praza fixa— fronte a quen se incorporaría dende fóra.
O que di o calendario oficial
A convocatoria, aprobada en xullo e publicada este mes de agosto, trae tamén unha cifra que convén subliñar: o calendario previsto sitúa a resolución do concurso máis alá do primeiro semestre de 2027. Dito doutro xeito, aínda que o mecanismo para cubrir as 25 prazas xa está en marcha, a incorporación efectiva deses profesionais tardará aínda varios meses en materializarse.
O Colexio de Médicos de Ourense, que representa aos facultativos colexiados da provincia, sinalou publicamente que, malia a medida, non existen garantías de que as 25 prazas cheguen a cubrirse na súa totalidade. O argumento non é menor: a escaseza de facultativos especializados en Urxencias é un fenómeno que afecta ao conxunto do mercado sanitario español, non só a Galicia, polo que declarar unha praza "de difícil cobertura" non garante automaticamente que aparezan candidatos suficientes.
O que di a propia administración sanitaria
A área sanitaria de Ourense, Verín e O Barco —o organismo que xestiona a asistencia en toda a provincia— recoñeceu publicamente as dificultades do servizo, aínda que insistiu en que a atención á cidadanía se mantivo garantida as 24 horas, os 365 días do ano, mesmo nos momentos de maior tensión. É unha precisión importante: a falta de plantilla non significou, segundo a propia administración, unha interrupción do servizo, senón un sobreesforzo sostido do persoal dispoñible.
Un problema que non é só de Ourense
A situación do CHUO non é un caso illado, senón o síntoma máis visible dun desequilibrio estrutural que atravesa toda a sanidade pública galega. O Consello de Contas de Galicia, o órgano fiscalizador das contas públicas da comunidade, constatou nun informe recente que a atención primaria galega concentra apenas o 12 % do gasto sanitario total, moi lonxe do 25 % que recomenda a Organización Mundial da Saúde como referencia para un sistema equilibrado. O mesmo informe cifra en máis de 850 os postos de persoal facultativo que permanecen sen cubrir no conxunto de Galicia.
Ese dato axuda a entender por que o caso ourensán non pode lerse en clave local: é a punta visible dun problema de dimensionamento de plantillas que golpea con máis forza ás provincias con máis territorio rural e dispersión de poboación, como Ourense, onde a atracción de facultativos novos aos centros máis afastados das grandes cidades é estruturalmente máis difícil.
Verín e Valdeorras, o reto engadido
Dentro da propia provincia, os hospitais comarcais —como os de Verín e Valdeorras— arrastran dende hai anos unha dificultade engadida para cubrir as súas plantillas de Urxencias, especialmente nos períodos de maior afluencia. Son centros afastados dos núcleos urbanos galegos, con menor capacidade de atracción para facultativos que comezan a súa carreira e que, comprensiblemente, prioriza destinos máis próximos ás grandes cidades. É un reto que a nova convocatoria do CHUO non resolve por si soa, pero que forma parte do mesmo mapa de fondo: unha provincia extensa e envellecida onde sostener a sanidade pública esixe máis esforzo que nas áreas urbanas.
O que está en xogo para a comarca
Para a cidadanía de Ourense e a súa comarca, o resultado deste proceso non é un dato abstracto de recursos humanos: é a diferenza entre contar cun servizo de Urxencias coa plantilla completa ou seguir dependendo, como ata agora, do esforzo engadido dos profesionais dispoñibles e de reforzos puntuais para cubrir os ocos.
A convocatoria das 25 prazas é, nese sentido, unha boa nova con matices: resolve sobre o papel un problema que levaba tempo enriba da mesa, pero o seu efecto real non se notará nas gardas ata dentro de varios meses. Mentres tanto, o servizo segue a funcionar grazas, segundo recoñece a propia administración sanitaria, ao esforzo dunha plantilla que traballa por riba dos seus efectivos habituais. O reto, a partir de agora, será comprobar se o novo sistema de concurso de méritos logra o que os procesos ordinarios non conseguiron: facer atractivo traballar en Urxencias nun hospital como o CHUO.