A calor dispara a contaminación por ozono en Galicia ao seu nivel máis alto desde 2019
A contaminación por ozono alcanzou en Galicia en 2026 os niveis máis elevados desde 2019, favorecida polo verán máis cálido do último século e medio e polas catro vagas de calor intensas e prolongadas rexistradas durante os meses estivais. Así o recolle o informe anual de Ecoloxistas en Acción sobre a contaminación por ozono en España, elaborado a partir dos datos recollidos entre o 1 de xaneiro e o 30 de setembro en preto de 500 estacións oficiais de medición, 32 delas situadas en Galicia.
Segundo o documento, a contaminación por ozono afectou practicamente a toda a poboación galega, agás a residente na cidade de Lugo, se se toma como referencia o valor recomendado pola Organización Mundial da Saúde (OMS). Porén, non se identificou poboación exposta a concentracións superiores ao obxectivo legal vixente, que a organización considera demasiado laxo en comparación coas recomendacións sanitarias internacionais.
O ozono troposférico é un contaminante que non se emite directamente, senón que se forma na superficie terrestre pola reacción doutros contaminantes coa radiación solar. Entre as principais fontes dos seus precursores están o tráfico motorizado, especialmente os vehículos diésel, as centrais termoeléctricas, determinadas actividades industriais e a gandaría intensiva.
Aínda que as características climáticas de Galicia, con abundantes precipitacións e menor radiación solar, adoitan limitar a formación deste contaminante, as condicións meteorolóxicas de 2026 favoreceron a súa acumulación. O verán excepcionalmente cálido, as sucesivas vagas de calor e os numerosos incendios forestais contribuíron a agravar a situación, nun contexto marcado pola crise climática.
Con todo, as concentracións rexistradas aínda non recuperaron os niveis anteriores á pandemia da COVID-19. Segundo Ecoloxistas en Acción, os valores de 2026 mantivéronse un 44 % por debaixo da media das superacións do obxectivo legal para a protección da saúde rexistradas entre 2012 e 2019.
O informe tamén alerta de varios episodios de elevada contaminación nos que se superou o limiar de información á poboación. As estacións Lope de Vega, en Vigo, e Magdalena, nas Pontes, rexistraron conxuntamente cinco superacións durante os episodios dos días 6 de xullo e 14 e 21 de setembro.
Ante esta situación, Ecoloxistas en Acción reclama á Xunta de Galicia que informe de maneira efectiva á cidadanía sobre os riscos para a saúde asociados ás concentracións elevadas de ozono. A organización denuncia que a Administración autonómica se limitou a publicar avisos rutineiros na páxina web de MeteoGalicia, sen garantir unha comunicación suficiente sobre a gravidade dos episodios.
A entidade considera que a contaminación por ozono debe abordarse como un problema sanitario de primeira orde. Segundo os datos que cita da Axencia Europea de Medio Ambiente, este contaminante causa ata 500 mortes anuais en Galicia e afecta especialmente á infancia, ás persoas maiores, ás mulleres embarazadas e a quen padece enfermidades cardiorrespiratorias. Ademais, o Instituto de Saúde Carlos III estimou que durante o verán de 2026 se produciron en Galicia arredor de 400 mortes en exceso atribuíbles ao efecto combinado das altas temperaturas e da maior exposición a contaminantes como o ozono.
Ecoloxistas en Acción critica tamén que o protocolo de actuación da Xunta fronte aos episodios de contaminación non inclúa medidas específicas para reducir a presenza deste contaminante, como as restricións ao tráfico en situacións de elevada polución.
Para reverter esta tendencia, a organización defende reducir e electrificar o tráfico motorizado, substituír os disolventes orgánicos por alternativas a base de auga e impulsar o aforro enerxético e unha transición enerxética rápida e xusta. Tamén reclama a implantación dunha área de control das emisións do tráfico marítimo no Atlántico Nordeste, medidas fiscais que penalicen os vehículos diésel e a aviación, e unha moratoria para a creación de novas macrogranxas.