A contaminación do aire baixa en Galicia, pero segue afectando a toda a poboación segundo os criterios da OMS
A calidade do aire en Galicia mellorou durante 2025 respecto aos anos anteriores, pero a contaminación atmosférica continúa sendo un problema de saúde pública que afecta á totalidade da poboación galega se se aplican os criterios recomendados pola Organización Mundial da Saúde (OMS). Así o recolle o último informe sobre a calidade do aire elaborado por Ecoloxistas en Acción, que analiza os datos rexistrados en 59 estacións oficiais de medición repartidas por toda a comunidade.
O estudo destaca unha redución significativa dos niveis de partículas en suspensión (PM10 e PM2,5) e de dióxido de nitróxeno (NO2), cun descenso que oscila entre o 18 % e o 45 % respecto das medias rexistradas no período comprendido entre 2012 e 2019, antes da pandemia da COVID-19. Pola contra, o ozono experimentou un lixeiro incremento, aínda que sen chegar a niveis preocupantes para a vexetación debido ás condicións climáticas propias de Galicia.
A pesar desta mellora xeral, o informe advirte de que unhas 860.000 persoas, o equivalente ao 32 % da poboación galega, estiveron expostas durante o pasado ano a niveis de contaminación superiores aos novos límites establecidos pola Unión Europea, que deberán cumprirse antes de 2030. Este dato evidencia, segundo a organización ecoloxista, o importante reto que afrontan as administracións públicas nos próximos anos para adaptarse á nova normativa comunitaria.
As áreas urbanas da Coruña e Vigo figuran entre os puntos máis preocupantes, ao superar xa en 2025 o novo límite anual de dióxido de nitróxeno que será obrigatorio dentro de cinco anos. Ademais, as partículas en suspensión continuaron afectando á práctica totalidade da poboación, sendo a cidade de Ourense a que rexistrou a situación máis desfavorable neste ámbito.
O informe sinala tamén que, tomando como referencia os límites legais actualmente vixentes, Galicia non rexistrou poboación exposta a niveis de contaminación superiores aos permitidos. Porén, as tres estacións da Autoridade Portuaria de Vigo si superaron os valores legais en partículas PM10 e dióxido de nitróxeno.
A situación cambia radicalmente cando se aplican os parámetros recomendados pola OMS, moito máis esixentes. Nese caso, a contaminación atmosférica afectou durante 2025 á totalidade da poboación galega, unha realidade que leva anos repetíndose e que pon de manifesto a distancia existente entre os estándares sanitarios internacionais e a normativa legal.
Ecoloxistas en Acción lembra que a contaminación do aire continúa sendo a principal causa ambiental de mortalidade. Segundo os datos da Axencia Europea de Medio Ambiente, en 2023 producíronse no Estado español ata 24.000 mortes prematuras relacionadas coa mala calidade do aire, das cales arredor de 500 corresponderon a Galicia.
A organización ecoloxista tamén chama a atención sobre a exposición da poboación infantil á contaminación. As campañas de medición realizadas en 2023 e 2024 nos accesos a diversos centros escolares da Coruña e Vigo revelaron niveis de dióxido de nitróxeno superiores aos rexistrados polas estacións oficiais, o que levou á entidade a solicitar unha revisión da localización destes puntos de control.
Outro dos aspectos destacados do informe é o atraso na implantación das zonas de baixas emisións. Máis de tres anos despois de rematar o prazo legal para a súa posta en marcha nas cidades de máis de 50.000 habitantes, só A Coruña e Pontevedra cumpriron formalmente esta obriga en Galicia. Ademais, Ecoloxistas en Acción denuncia que tanto A Coruña como Vigo carecen aínda de protocolos específicos para actuar fronte aos episodios de contaminación atmosférica que afectan periodicamente ás dúas cidades.