A seca deixa sen herba ao gando vacún galego en pleno agosto
A Coordinadora de Organizacións de Agricultores e Gandeiros (COAG) reclama ás administracións central e autonómicas da cornixa cantábrica medidas urxentes de apoio ante a grave crise forraxeira que están a sufrir as explotacións de vacún de carne e leite de Galicia, Asturias, Cantabria, País Vasco e a vertente cantábrica de Navarra.
As persistentes ondas de calor e a ausencia prolongada de choivas durante as dúas primeiras semanas de agosto secaron os prados naturais do norte, deixando numerosas explotacións sen a base de alimentación coa que contan habitualmente durante o verán. Segundo COAG, as pradeiras que en circunstancias normais se manterían verdes ata ben entrado o outono presentan actualmente un aspecto seco e amarelo.
A consecuencia inmediata é que moitas explotacións se viron obrigadas a recorrer ás reservas de forraxe e herba seca almacenadas para o outono e o inverno ou a comezar a suplementar a alimentación con penso no monte e nas cortes en pleno mes de agosto, varios meses antes do habitual. A organización agraria advirte de que esta situación compromete a planificación alimentaria das explotacións para os próximos meses.
O encarecemento das materias primas está agravando a situación. Segundo COAG, a palla de cereal encareceuse ata un 32% en apenas dous meses, mentres que o prezo do feno e dos concentrados tamén mantén unha tendencia á alza nos mercados do norte. Ante a imposibilidade de asumir estes custos, a organización constata que un número crecente de gandeiros está estudando ou xa comezou a enviar ao matadoiro animais menos produtivos ou a realizar o desvelle antes do previsto, co obxectivo de reducir a carga gandeira sobre uns pastos que xa non poden sustentala.
COAG alerta de que esta descapitalización forzosa do sector pode ter efectos estruturais a medio prazo sobre a cabana gandeira do norte de España.
Á falta de pasto súmase tamén un problema de abastecemento de auga. En zonas como a conca do río Pas, en Cantabria, e en áreas de Bizkaia como Karrantza, a redución do caudal dos ríos e a escaseza nos mananciais están obrigando a repartir diariamente cisternas de auga entre as explotacións para garantir o abastecemento do gando.
En Galicia, especialmente nas provincias de Lugo e Ourense, a organización agraria alerta da falta de herba verde nas zonas de montaña e do risco para as colleitas de forraxe, con perdas superiores ao 60% nos cultivos forraxeiros. O sector está respondendo mediante compras agrupadas en cooperativas cárnicas e coa aceleración da venda de reses sobrantes.
En Asturias, COAG estima perdas de entre o 60% e o 80% nas colleitas de millo forraxeiro, ademais de pastos esgotados en cotas medias e altas, polo que reclama axudas directas de emerxencia para a compra de alimento.
En Cantabria, a organización sinala que as precipitacións se situaron un 15% por debaixo da media e que os ríos e mananciais están a esgotarse. O sector cualifica a situación de «catastrófica» e reclama o envío urxente de camións cisterna para abastecer de auga o gando, así como bonificacións nos custos da forraxe.
No País Vasco e Navarra, a seca está afectando con especial intensidade a vales como Baztan, Gorbeia e Karrantza, onde o abastecemento de auga nas explotacións presenta unha situación crítica.
Os datos da Axencia Estatal de Meteoroloxía (AEMET) certifican, segundo COAG, a magnitude do fenómeno. Xullo de 2026 foi o mes de xullo máis seco rexistrado en España desde o inicio da serie histórica en 1961, cunicamente o 26% da precipitación normal, e tamén o máis cálido da serie xunto con xullo de 2022. O impacto foi especialmente severo na cornixa cantábrica, con precipitacións moi inferiores ás habituais en Galicia, Asturias e Cantabria e temperaturas especialmente elevadas no País Vasco.
Ante esta situación, que COAG cualifica de emerxencia estrutural e non de simple contrariedade estacional, a organización reclama a declaración de zonas afectadas gravemente pola emerxencia nas comarcas máis castigadas pola seca, así como a posta en marcha de axudas directas para a compra de forraxe e cisternas de auga.
Tamén pide bonificacións e compensacións polos sobrecustos derivados da adquisición de palla, feno e concentrados, o subministro urxente de auga mediante cisternas e o reforzo das infraestruturas hídricas nas zonas máis afectadas.
Entre as medidas propostas figuran igualmente liñas de crédito brando e anticipos da PAC para facilitar a liquidez das explotacións e evitar a venda anticipada ou o desvelle forzoso dos animais, así como unha maior coordinación entre as comunidades autónomas para a compra conxunta de forraxe a gran escala.
A organización agraria reclama ademais flexibilizar os trámites administrativos e sanitarios para facilitar o movemento e a comercialización de forraxe entre comunidades autónomas.
COAG advirte de que, se non se adoptan medidas inmediatas, a actual crise forraxeira pode derivar nun abandono acelerado de explotacións e nunha perda irreversible de cabana gandeira nas rexións que sustentan o modelo de produción extensiva e sostible do norte de España.