Escola Saudable traslada as alertas científicas que considera excluídas do proxecto de Lei de Educación Dixital
Escola Saudable de Ecoloxistas en Acción trasladou á Federación de Ensino da CIG as 30 consideracións elaboradas xunto con familias e docentes de Adolescencia Libre de Móbiles e a Asociación Educación Activa sobre o proxecto de Lei de Educación Dixital de Galicia. O documento identifica os que a organización considera mitos tecnolóxicos presentes na proposta e alerta dos posibles efectos do uso das pantallas na aprendizaxe, no desenvolvemento infantil, na saúde, no medio ambiente e na privacidade do alumnado.
O encontro celebrouse o 18 de setembro e nel participaron o voceiro de Escola Saudable, Xulio Carmona, e a secretaria nacional da CIG-Ensino, Laura Arroxo. Segundo a organización, as consideracións presentadas poñen o foco na necesidade de que a normativa teña en conta o coñecemento científico dispoñible e as recomendacións de diferentes paneis e institucións expertas, así como das principais sociedades científicas do ámbito da medicina e da psicoloxía.
Entre as cuestións abordadas figura o impacto do uso das pantallas na aprendizaxe. Escola Saudable cita informes PISA publicados desde 2006 ata 2025 e diferentes estudos e recomendacións para advertir dunha relación entre un maior uso de dispositivos dixitais na aula e un peor rendemento académico. A organización sinala tamén posibles efectos da introdución temperá das pantallas sobre a concentración, a memoria de traballo, a lectoescritura, a linguaxe e a profundidade das aprendizaxes, ademais de considerar que poden reducir o tempo dedicado ás interaccións humanas necesarias para o desenvolvemento e a aprendizaxe.
O documento presentado á CIG aborda igualmente o neurodesenvolvemento e sinala posibles problemas relacionados co desenvolvemento da linguaxe e das capacidades psicomotoras, a atención sostida, a memoria de traballo, a xestión emocional e o control dos impulsos. No ámbito da saúde, Escola Saudable relaciona o uso excesivo das pantallas con problemas de saúde mental e física, entre eles condutas adictivas, ansiedade, depresión, alteracións do sono, obesidade, fatiga visual, miopía e problemas musculoesqueléticos.
A organización tamén trasladou á CIG as recomendacións da Asociación Española de Pediatría sobre o uso das pantallas, que, segundo explica, son asumidas actualmente por polo menos 17 sociedades científicas dos ámbitos da medicina e da psicoloxía. Entre estas recomendacións sitúa evitar as pantallas ata os seis anos, limitar o seu uso diario entre os sete e os doce anos e establecer límites a partir dos 13, incluíndo o tempo de utilización durante a xornada escolar. Tamén defende atrasar o primeiro teléfono intelixente e o acceso ás redes sociais e apostar pola educación dixital sen converter o alumnado en usuario temperán de dispositivos, redes e plataformas.
Escola Saudable considera que a innovación educativa debe avanzar cara a unha redución do uso das pantallas nas aulas e defende metodoloxías que prioricen o traballo analóxico, activo, investigador e participativo. A organización sostén que os centros educativos poden funcionar como espazos nos que se limite a presenza constante dos dispositivos dixitais e se desenvolvan outras formas de aprendizaxe.
Outro dos aspectos incluídos nas consideracións é o impacto ambiental da dixitalización educativa. Escola Saudable lembra un informe técnico de Ecoloxistas en Acción publicado en 2025 no que se analizaba a substitución dos libros de texto e outros materiais impresos por tabletas. Segundo os datos recollidos pola organización, este modelo podería multiplicar de maneira significativa as emisións de CO₂ asociadas á actividade dun centro educativo, ademais da pegada hídrica e do impacto derivado da extracción de materias primas e do tráfico de datos.
A privacidade do alumnado constitúe tamén unha das preocupacións trasladadas á CIG. Escola Saudable reclama avanzar cara ao uso de software libre e sistemas que permitan un maior control dos datos e cuestiona a utilización no ensino dos servizos dixitais das grandes compañías tecnolóxicas. Como exemplo, lembra o caso do paquete ofimático de Microsoft utilizado nas aulas, cuxo uso foi cuestionado pola Autoridade de Protección de Datos austríaca por cuestións relacionadas co rastrexo do alumnado e o acceso á información recompilada.
O colectivo considera que Galicia debería ter en conta o cambio de orientación que, segundo afirma, se está producindo nalgúns dos países pioneiros na dixitalización educativa. Escola Saudable cita Suecia, Finlandia, Dinamarca e Noruega, así como diferentes países europeos e estados dos Estados Unidos, onde se estarían aplicando medidas para limitar ou revisar o uso de dispositivos dixitais nos centros educativos.
No caso español, a organización sinala cambios en diferentes comunidades autónomas. Entre eles menciona a retirada das pizarras dixitais na etapa infantil en Cataluña, propostas similares en Cantabria, Valencia e Baleares, e modificacións no calendario de incorporación de dispositivos dixitais individuais en Madrid e Cataluña. Tamén cita regulacións sobre o tempo de utilización destes dispositivos en comunidades como Murcia, Aragón e Madrid.
Tras a reunión, Escola Saudable defende que a futura Lei de Educación Dixital de Galicia debe incorporar as evidencias científicas e contar coa participación activa do profesorado e das familias antes da súa aprobación. A organización considera que as decisións sobre a dixitalización das aulas deben ter en conta os seus efectos sobre a aprendizaxe, a saúde, o medio ambiente e a privacidade do alumnado.