O día en que Ourense entrou no quirófano
O Teatro Principal de Ourense viviu o venres 4 de setembro unha tarde pouco habitual: en vez dunha obra ou dun concerto, sobre a pantalla do escenario proxectouse, en tempo real, unha operación de xeonllo. Máis de 300 persoas ocuparon as butacas para seguir, paso a paso, a reconstrución dun ligamento cruzado anterior (LCA) mentres se realizaba a poucos quilómetros de alí, nun quirófano real.
A intervención correu a cargo do traumatólogo Adrián Gallego Goyanes, que operou a un paciente que dera o seu consentimento expreso para que as imaxes —limitadas en todo momento ao campo cirúrxico— se emitisen en directo. "Isto é unha operación real. Sen guión", resumiu o propio cirurxián durante a retransmisión, segundo recolle a organización do evento.
Unha lesión cada vez máis habitual
A rotura de ligamento cruzado anterior é unha das lesións máis temidas no deporte, e tamén unha das máis frecuentes. En España prodúcense entre 15.000 e 20.000 lesións deste tipo ao ano, unha cifra que segundo distintas fontes médicas medra en torno a un 4 % anual, especialmente entre os menores de 25 anos.
Non é unha lesión exclusiva da elite. Ocorre con frecuencia en deportes de pivote e cambios de dirección —fútbol, baloncesto, esquí— e boa parte dos casos prodúcense sen ningún contacto físico: só cun mal apoio ou un xiro brusco. A literatura científica sitúa a proporción de lesións sen contacto en torno á metade dos casos no fútbol, e as taxas de recaída tras a cirurxía —o que se coñece como re-rotura— superan o 17 % en xogadores profesionais, unha cifra que medra aínda máis no ámbito amateur.
Son precisamente esas recaídas o problema que a iniciativa do Teatro Principal quixo poñer sobre a mesa: por que se producen, como se poden reducir e que hai detrás dunha cirurxía que, para o paciente, adoita ser sinónimo de incerteza.
"All Inside": unha técnica consolidada, aplicada con matices propios
A intervención realizouse coa técnica coñecida como "All Inside", que Gallego leva anos aplicando e, segundo explicou durante o evento, perfeccionando. Trátase dunha familia de procedementos documentada na literatura ortopédica internacional desde hai máis de dúas décadas, con estudos que recollen vantaxes fronte a técnicas máis tradicionais, como unha menor agresividade cirúrxica, menos dor postoperatoria e unha recuperación máis rápida.
Sobre a súa achega persoal a esta técnica, o traumatólogo explicou que utiliza un único tendón do paciente para construír un inxerto de máis de dez fascículos, fronte aos catro que ofrecen outros abordaxes, o que, segundo as súas palabras, dá como resultado un ligamento "máis groso e resistente".
Gallego, que compaxina a súa actividade en Ourense coa práctica en Santiago de Compostela e Lugo, é ademais xefe dos servizos médicos do CD Lugo e traumatólogo de referencia de varios clubs galegos, e conta con publicacións e recoñecementos en congresos de cirurxía ortopédica, entre eles un libro sobre a orientación do túnel femoral na reconstrución do LCA.
Autoridades, deporte e un teatro cheo
Ao acto, presentado por Terio Carrera, asistiron o presidente do Parlamento de Galicia, Miguel Santalices; a vicepresidenta da Deputación de Ourense, Marta Nóvoa; e o alcalde da cidade, Gonzalo Pérez Jácome, ademais de médicos, adestradores e deportistas.
Tras a retransmisión cirúrxica, o Teatro Principal acolleu unha mesa redonda baixo o título 'Medicina e Deporte', na que participaron, xunto ao propio Gallego, os adestradores Javi Rey e Diego López, Roberto Martínez, do Centro REF, e o xogador do Ourense CF Iván Muñoz. O debate xirou en torno ás causas do aumento das roturas de ligamento cruzado, a súa prevención e o proceso de recuperación dos deportistas.
A xornada pechouse cun coloquio aberto ao público, no que Gallego —xa recuperado tras a intervención— respondeu ás preguntas dos asistentes.
Achegar o quirófano á grada
Máis alá da cirurxía en si, a proposta buscaba un obxectivo divulgativo: reducir a distancia entre o paciente e o que ocorre dentro dun quirófano. "A xente tenlle medo porque non sabe o que pasa dentro. Se o ensinas, deixa de dar medo", defendeu o traumatólogo, que subliñou que a rotura de cruzado "xa non é cousa de futbolistas de elite", senón unha lesión que pode sufrir calquera moza ou mozo que xogue nun equipo de barrio.
As cirurxías en directo non son unha rareza na medicina: os hospitais e os congresos retransmítenas con certa frecuencia, aínda que case sempre ante outros médicos, conectados por streaming para aprender. O que cambiou ese venres no Teatro Principal foi o público: por primeira vez, segundo os seus organizadores, quen se sentou ao outro lado da pantalla en Ourense non levaba bata, senón que chegou coa curiosidade —e quizais o medo— de quen algunha vez se fixo dano nun xeonllo. Esa tarde, no Teatro Principal de Ourense, o quirófano deixou de ser un lugar pechado para converterse, durante un par de horas, no escenario de todos.