A Real Academia Galega reivindica a recuperación do nome histórico de Alfoz do Castrodouro
A recuperación do nome oficial de Alfoz do Castrodouro continúa centrando a actividade divulgativa da Real Academia Galega. A institución dedicou un novo episodio da serie audiovisual O Seminario de Onomástica responde a explicar os argumentos que sustentan a incorporación da denominación histórica completa ao Nomenclátor de Galicia, unha decisión que foi oficializada este ano pola Xunta de Galicia.
O protagonista desta entrega é o académico Antón Santamarina, coordinador do Seminario de Onomástica da RAG, quen detalla o proceso de investigación que levou aos especialistas a concluír que a forma tradicional do concello non era simplemente Alfoz, senón Alfoz do Castrodouro.
Segundo explica a Academia, a revisión naceu a partir de información recibida a través da plataforma Galicia Nomeada, onde se constatou que a denominación completa seguía viva no uso oral da comarca. A partir dese momento, o Seminario realizou entrevistas e consultas a informantes locais, que confirmaron a convivencia da forma abreviada coa denominación histórica completa.
Pero a investigación non se limitou á tradición oral. Os expertos tamén revisaron abundante documentación histórica que permitiu comprobar que, desde a creación dos concellos galegos no século XIX, a referencia oficial ao municipio incorporaba de maneira habitual a mención ao Castrodouro. Boletíns oficiais, censos, publicacións xeográficas e obras de carácter etnográfico recollen reiteradamente esta denominación ao longo de diferentes épocas.
Entre as fontes consultadas figuran documentos administrativos do século XIX, o coñecido dicionario de Pascual Madoz, estudos xeográficos da primeira metade do século XX e traballos de autores vinculados á comarca, nos que aparecen rexistradas tanto a forma longa como a abreviada. Incluso antes da creación dos actuais concellos, xa se atopan referencias á antiga xurisdición de Alfoz de Castro de Ouro en documentación do século XVIII.
A Real Academia Galega considera que este conxunto de evidencias históricas e lingüísticas xustifica plenamente a recuperación do nome tradicional. Por ese motivo, trasladou á Xunta de Galicia a proposta de modificación, que foi aprobada polo Consello da Xunta o pasado 30 de marzo de 2026, converténdose desde entón na denominación oficial do municipio.
Desde a institución académica lembran que a utilización cotiá da forma abreviada Alfoz seguirá sendo habitual entre a veciñanza, do mesmo xeito que ocorre noutros concellos galegos nos que a denominación popular simplifica o nome oficial. Con todo, en documentos administrativos, publicacións oficiais, mapas ou sinalización viaria deberá empregarse a forma completa restaurada.
A través desta serie divulgativa, a Real Academia Galega busca achegar á cidadanía os criterios que sustentan as actualizacións do Nomenclátor de Galicia e poñer en valor a importancia da toponimia como parte esencial do patrimonio cultural e da memoria histórica do país.
