As illas de San Simón e Santo Antón xa son Lugar de Memoria Democrática
As illas de San Simón e Santo Antón, situadas na ría de Vigo, fronte á parroquia de Cesantes, en Redondela, pasan a formar parte dos espazos recoñecidos oficialmente como Lugares de Memoria Democrática. .
O recoñecemento abrangue toda a superficie das dúas illas e pretende preservar e divulgar a memoria vinculada ao seu pasado como prisión durante a Guerra Civil e os primeiros anos da ditadura franquista.
San Simón comezou a funcionar como colonia penitenciaria en outubro de 1936. Inicialmente acolleu presos republicanos procedentes de Pontevedra e doutras zonas de Galicia, aínda que posteriormente tamén chegaron reclusos doutras partes de España, con especial presenza de persoas procedentes de Asturias.
O penal permaneceu activo ata marzo de 1943. Durante ese período, máis de 5.600 persoas pasaron polas instalacións da illa, aínda que o número de presos presentes ao mesmo tempo non superou os 2.000. As condicións de vida no recinto estiveron marcadas pola masificación, a escaseza de alimentos e as deficientes condicións hixiénicas, circunstancias que provocaron numerosas mortes.
As investigacións realizadas posteriormente sitúan en máis de 517 os falecementos rexistrados entre os presos, aos que habería que engadir as vítimas dos chamados "paseos" e dos fusilamentos.
A declaración aprobada polo Executivo estatal non se limita, con todo, á dimensión represiva das illas. Tamén pretende poñer en valor os xestos de solidariedade que se desenvolveron arredor do penal. Entre eles destaca o papel das mulleres de Cesantes, coñecidas como as "madriñas", que axudaban os presos achegándolles comida e roupa e que, ademais, servían de vínculo coas súas familias.
Coa nova consideración como Lugar de Memoria Democrática manterase o uso actual das illas, sempre que este sexa compatible coa conservación e divulgación da memoria das vulneracións dos dereitos humanos cometidas no seu ámbito. A declaración incorpora tamén os principios de verdade, xustiza, reparación e recoñecemento das vítimas.
O Estado prevé desenvolver diferentes actuacións para facilitar o coñecemento deste pasado. Entre as medidas contempladas figura a creación de materiais audiovisuais e dixitais, así como a colocación de placas, paneis informativos e outros elementos destinados a explicar a historia do lugar e recoñecer as persoas que sufriron a represión.
A Secretaría de Estado de Memoria Democrática tamén incorporará información xeolocalizada, fotografías e documentos audiovisuais sobre as illas ao seu portal web. Ademais, promoverá a súa inclusión en circuítos internacionais relacionados coa recuperación e divulgación da memoria democrática.
A declaración converte así San Simón e Santo Antón nun espazo de referencia para a conservación da memoria da represión franquista en Galicia e para o recoñecemento das persoas que padeceron prisión, persecución e outras formas de violencia política durante aquel período.