29N: A conta atrás de 30 días para as eleccións que marcarán un fin de ciclo dos grandes partidos do Estado
En 30 días desde hoxe, 31 de outubro, terán lugar as eleccións xerais do 29 de novembro, unha cita que marcará un punto de inflexión na política española e abrirá un novo escenario para os principais partidos políticos. O voto da cidadanía porá a proba os liderados de Pedro Sánchez, líder do PSOE, e Alberto Núñez Feijóo, líder do PP, pero tamén permitirá medir a capacidade de adaptación ás necesidades da esquerda da coalición Frente Amplio, comprobar o poder do que presume Vox e ver ata que punto o avance electoral do BNG en Galicia pode trasladarse a unhas eleccións de ámbito estatal.
Máis alá de quen consiga impoñerse nas urnas, a convocatoria chega nun momento relevante para os partidos galegos. As eleccións municipais de 2027 e as autonómicas, previstas para 2028, aparecen xa no horizonte, polo que o resultado de novembro pode condicionar as estratexias coas que cada formación afronte o seguinte ciclo electoral. Unha vitoria pode reforzar unha dirección política, mentres que un resultado inferior ás expectativas pode abrir debates internos sobre o liderado e a necesidade de introducir cambios.
Sánchez e Feijóo, ante unha proba decisiva
Para o PP, as eleccións serán unha proba para o liderado de Feijóo e para a súa aspiración de chegar á Moncloa. Un bo resultado reforzaría a súa posición á fronte da oposición e a súa capacidade para artellar unha alternativa de Goberno. Pola contra, unha derrota ou unha vitoria máis axustada do previsto podería alimentar as dúbidas sobre a súa estratexia. Ademais do número de votos e escanos, será determinante a posibilidade de conseguir apoios suficientes para formar unha maioría parlamentaria.
En Galicia, onde o PPdeG conserva a maioría absoluta da Xunta con Alfonso Rueda, o resultado estatal tamén terá unha lectura propia. Unha vitoria de Feijóo podería fortalecer o discurso dos populares galegos e ofrecerlles un argumento favorable de cara ás municipais de 2027. Se o resultado fose adverso, o partido tería que xestionar as súas consecuencias nun territorio no que mantén unha posición institucional sólida. En todo caso, o comportamento do electorado galego dependerá tamén dos asuntos propios da comunidade e da valoración da xestión autonómica.
O PSOE afronta unha proba igualmente relevante. Pedro Sánchez necesita un resultado que lle permita manter a iniciativa política e demostrar que conserva capacidade de mobilización electoral. Unha derrota contundente podería reabrir o debate interno sobre o liderado e a estratexia dos socialistas, mentres que un resultado competitivo lle permitiría defender a continuidade do seu proxecto.
Para o PSdeG, a convocatoria é igualmente importante e chega despois dun retroceso nas autonómicas de 2024, cando pasou de 14 a nove escanos no Parlamento galego. O resultado contrastou co avance do BNG, que acadou 25 deputados e o 31,6 % dos votos. Esa diferenza reforzou o Bloque como principal forza da oposición e deixou os socialistas ante o reto de recuperar espazo electoral. As xerais permitirán comprobar se o PSdeG mantén unha base de apoio suficiente para competir polo voto progresista ou se continúa a perder terreo fronte ao nacionalismo.
Frente Amplio busca consolidar o espazo electoral de Sumar en Galicia
A esquerda alternativa ao PSOE afronta as eleccións xerais do 29 de novembro cunha nova fórmula de coalición. En Galicia, Movemento Sumar e Esquerda Unida alcanzaron un acordo para concorrer baixo a marca Frente Amplio, á que tamén se incorporan Recortes Cero, Partido Verde e varias agrupacións municipalistas. Porén, as negociacións non conseguiron integrar Podemos, que finalmente concorrerá por separado. A coalición pretende reunir distintas sensibilidades progresistas e evitar a dispersión do voto nunha convocatoria marcada pola competencia entre os principais bloques políticos.
O novo proxecto parte dos resultados de Sumar nas xerais de 2023, cando conseguiu dous escanos en Galicia, un pola Coruña e outro por Pontevedra. A formación buscará manter esa representación e reforzar a súa implantación territorial nun escenario no que o BNG tamén aspira a ampliar o seu apoio electoral. A vivenda aparece como unha das principais cuestións que a coalición quere situar no centro da campaña, xunto coa defensa dos servizos públicos e das medidas laborais impulsadas durante os últimos anos, como as subidas do salario mínimo.
A candidatura galega estará encabezada por Xosé Lois Piñeiro pola Coruña, Reyes Rodríguez por Lugo, Juan Diego Conde por Ourense e Gloria Alonso por Pontevedra. Paulo Carlos López, secretario xeral de Movemento Sumar Galicia, exercerá como portavoz da coalición durante a campaña. A formación terá que demostrar se é capaz de conservar o apoio que obtivo Sumar na anterior convocatoria e convertelo nunha base electoral estable, especialmente nun contexto no que a ausencia de acordo con Podemos deixa aberta a competencia por unha parte do electorado situado á esquerda dos socialistas.
O BNG busca consolidar o seu avance electoral
Esta cita electoral será clave para o BNG, xa que a formación necesita consolidarse en Madrid para defender os intereses de Galicia. Por iso, a formación liderada por Ana Pontón, será un dos actores centrais da política galega, pero as eleccións xerais ofrecen unha medida diferente desa fortaleza. Segundo a media das enquisas para Galicia con datos ata o 8 de outubro, o BNG situaríase arredor do 14 % dos votos e obtería dous deputados no Congreso. Nas xerais de 2023 conseguira o 9,4 % e un escano. A estimación apunta a unha mellora, aínda que non se pode equiparar directamente co resultado autonómico: nunhas eleccións estatais entran en xogo a disputa polo Goberno central, a valoración dos principais líderes nacionais e a distribución do voto entre formacións de ámbito estatal.
Para o Bloque, o obxectivo será reforzar a súa representación en Madrid e demostrar que pode traducir o apoio conseguido en Galicia nunha maior capacidade de influencia política. A defensa de cuestións como o financiamento autonómico, as infraestruturas, a política industrial ou os servizos públicos pode ser determinante para atraer votantes que buscan unha voz propia para os intereses galegos. A evolución da intención de voto tamén permitirá observar se o nacionalismo consegue ampliar o seu espazo máis alá das eleccións autonómicas.
As municipais de 2027 serán outra proba, pero cunha dinámica distinta. Nos comicios locais de 2023, o BNG obtivo 248.676 votos, o 17,25 % do total galego, e conseguiu 590 concelleiros, 133 máis que en 2019 segundo a comparación dos resultados oficiais. Ese avance mostra unha expansión territorial que non se limita ao Parlamento autonómico. A próxima convocatoria permitirá comprobar se a formación consegue transformar ese apoio en máis representación nos concellos e en novas responsabilidades de goberno. Nese escenario, a implantación das candidaturas locais e a valoración da xestión municipal terán un peso propio, máis alá da evolución da política estatal.
Vox, unha incógnita para o mapa político galego
A evolución do PP e do PSOE estará condicionada tamén polo papel de Vox. A formación de Santiago Abascal non conseguiu representación no Parlamento galego nas autonómicas de 2024, nas que obtivo arredor do 2,2 % dos votos. Porén, o seu resultado nas eleccións xerais pode alterar a competencia polo electorado conservador e aumentar a presión sobre os populares.
A media de enquisas para as xerais en Galicia sitúa Vox arredor do 8,5 % dos votos, pero sen representación no Congreso pola comunidade. A diferenza entre esa estimación e o resultado autonómico de 2024 reflicte que o comportamento electoral pode variar segundo o tipo de convocatoria. Unha maior visibilidade estatal non garante, por si soa, unha implantación territorial estable, e o resultado de novembro non permitirá anticipar automaticamente o seu peso nas municipais ou nas próximas autonómicas.
Para o PP, o desafío será manter a súa posición maioritaria sen ceder espazo pola dereita. Para Vox, a cuestión será comprobar se pode converter o apoio que obtén no debate estatal nunha estrutura política máis asentada en Galicia. A capacidade de presentar candidaturas con presenza local e de conectar coas preocupacións dos votantes será importante para determinar se o partido consegue superar a súa limitada implantación autonómica.
A polarización política tamén chega ás rúas galegas
A confrontación entre proxectos políticos tamén tivo expresión nas rúas. A visita de Abascal á Coruña o pasado 21 de outubro estivo acompañada dunha protesta na que participaron colectivos como Galiza Nova, a organización xuvenil do BNG, a Coordinadora da Mocidade Socialista e o Sindicato de Inquilinas, entre outros. A mobilización estivo marcada por cargas policiais, persoas feridas e detencións, nun contexto no que se produciron versións diferentes sobre o desenvolvemento dos incidentes.
O episodio mostra que a disputa política non se limita ás institucións, ás campañas ou ás redes sociais, senón que tamén se manifesta no espazo público. A presenza de colectivos xuvenís e sociais na protesta evidencia a capacidade de mobilización de sectores contrarios a Vox, aínda que a participación nunha manifestación non se traduce necesariamente nun determinado comportamento electoral.
A tensión entre as distintas formacións tamén pode condicionar a campaña, especialmente se os partidos centran o discurso na confrontación entre bloques. Porén, a polarización non elimina a necesidade de abordar cuestións concretas que afectan á vida diaria. O acceso á vivenda, a precariedade laboral, a situación dos servizos públicos e as oportunidades para a mocidade son algúns dos asuntos que poden determinar a relación entre a cidadanía e as formacións políticas.
Un ciclo electoral que se prolongará ata 2028
A vivenda, o emprego, a sanidade, a educación, as infraestruturas e o financiamento autonómico estarán entre os asuntos que condicionen o debate político galego nos próximos meses. A capacidade de cada partido para formular propostas concretas e explicar como pretende levalas á práctica será importante para converter o apoio electoral nunha relación máis duradeira coa cidadanía.
As xerais do 29 de novembro serán a primeira gran referencia dun ciclo que continuará coas municipais de 2027 e coas autonómicas previstas para 2028. O PP tratará de preservar a súa posición dominante en Galicia; o PSdeG buscará recuperar parte do terreo perdido; o BNG tentará consolidar o crecemento dos últimos anos, e Vox aspirará a ampliar a súa presenza.
O resultado estatal non determinará automaticamente o futuro político galego, pero si ofrecerá pistas sobre a fortaleza dos principais liderados e a distribución do voto entre as formacións. A partir de aí, cada partido terá que demostrar se é capaz de manter ese apoio nun contexto no que os problemas locais, a xestión das institucións e as candidaturas terán un peso decisivo.