A Audiencia Nacional obriga a Alcoa a devolver 36,6 millóns de euros por incumprir as condicións dunhas axudas públicas
A Audiencia Nacional confirmou que Alcoa deberá reintegrar ao Estado 36,6 millóns de euros en axudas públicas destinadas a compensar os custos das emisións indirectas de CO2, ao considerar que a compañía incumpriu as condicións que xustificaban a concesión destas subvencións. A sentenza avala así a resolución adoptada polo Ministerio de Industria en 2021, que xa reclamara a devolución das axudas correspondentes aos exercicios 2017, 2018 e 2019, ademais dos xuros de demora.
A orixe do conflito remóntase á crise industrial que viviu a planta de aluminio de San Cibrao en 2020. Aquel ano, Alcoa anunciou un despedimento colectivo que afectaba á maior parte do persoal e puxo en marcha a parada das cubas electrolíticas, o corazón da produción de aluminio primario da fábrica. Aínda que posteriormente o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia anulou o ERE e esa decisión foi ratificada polo Tribunal Supremo, a Audiencia Nacional entende que ese feito non elimina o incumprimento das condicións asociadas ás axudas.
No seu recurso, a multinacional defendía que, ao ser declarado nulo o despedimento colectivo, debía considerarse como se nunca tivese existido e, polo tanto, non podía servir de argumento para esixir o reintegro das subvencións. Con todo, a Sala do Contencioso-Administrativo rexeita esa interpretación e sostén que o incumprimento produciuse desde o momento en que a empresa comunicou oficialmente o despedimento colectivo e executou a paralización da actividade produtiva.
A resolución xudicial tamén lembra a sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia que chegou a apreciar 'mala fe' por parte da empresa durante a tramitación do despedimento colectivo. Segundo recolle o fallo, Alcoa buscou limitar a porcentaxe de traballadores afectados para tratar de evitar a devolución das axudas, aínda mantendo o peche das cubas electrolíticas.
Un dos argumentos con maior peso para a Audiencia Nacional é que a produción de aluminio primario permaneceu completamente paralizada. O tribunal subliña que esta actividade representa arredor do 99 por cento do consumo eléctrico da planta e constitúe precisamente o proceso industrial para o que estaban concibidas as axudas por emisións indirectas de CO2. Por este motivo, considera que a empresa deixou de cumprir o obxectivo principal que xustificaba a concesión das subvencións públicas.
Ademais de confirmar a devolución dos 36,6 millóns de euros, a sentenza impón as costas procesuais a Alcoa. A compañía aínda pode presentar un recurso de casación ante o Tribunal Supremo.
O comité de empresa dá por feito que Alcoa recorrerá
Tras coñecerse a resolución, o presidente do comité de empresa de Alcoa San Cibrao, José Antonio Zan, asegurou que a dirección non trasladara información aos representantes dos traballadores sobre o contido do fallo. Con todo, manifestou que espera que a multinacional recorra a sentenza, como xa fixo noutros procedementos xudiciais relacionados coa factoría lucense, co obxectivo de evitar o pagamento da cantidade reclamada.
A decisión da Audiencia Nacional supón un novo revés xudicial para a compañía nun dos episodios máis complexos da historia recente da planta de San Cibrao, cuxa paralización desencadeou anos de litixios, mobilizacións sindicais e negociacións coas administracións públicas.